ҚАЛАМЫНА ҚАНАТ БІТКЕН ЖАС ДАРЫН
САРҚЫТ ЕРКЕЖАН – Семей қаласындағы «№50 жалпы орта білім беретін IT-мектеп-лицейінің» 10 «Б» сынып оқушысы.
Әдебиетке құштар жас дарын кітап оқып, өлең шығарып, әңгіме жазумен айналысады. Мектептегі «Сөз зергері» әдеби клубының белсенді мүшесі.
2026 жылы «Жарқын болашақ» қазақ тілі олимпиадасының облыстық кезеңінде «Жас қаламгер» бағыты бойынша III орын иеленді.
Құрметті әдебиетсүйер оқырман қауым, назарларыңызға жас қаламгердің алғашқы тырнақалды туындыларын ұсынамыз.
Қаламына қуат, шығармашылығына шалқар шабыт тілейміз!
КҮЗГІ ТҮН
КҮЗГІ ТҮН
Күздің соңғы күндері еді. Кешкі алтыда-ақ қала қарауытып кететін. Ауладағы ағаштардың жапырағының көбі түсіп қалған. Жел көтерілген сайын асфальттің үстімен сары жапырақтар домалап, бір-бірімен соғылып, сыбдырлайтын. Әмина мектептен әдеттегіден кеш шықты. Сыныпта ешкім қалмаған. Мұғалім тақтадағы жазуды сүртіп, журналын сөмкесіне салып жатты.
- Үйге қайтпайсың ба? – деді ол.
- Қазір, апай.
Әмина дәптерлерін асықпай жинады. Негізі, үйге барғысы келмей тұрған. Үйде оны ешкім күтіп отырмағандықтан емес. Керісінше, анасы жұмыстан ертерек келіп, кешкі ас дайындап қойғанын білетін. Бірақ соңғы уақытта үйге келген сайын анасының:
“Сабағың қалай?”
“Қайтадан телефон қарап отырсың ба?”
“Ертең бақылау жұмысың бар емес пе?” деген сөздері естілетіндей көрінетін.
Анасы жаман адам емес еді. Әмина мұны жақсы білетін. Бірақ кейде жақсы көретін адамдардың да сөздері шаршатады.
Ол мектептен шыққанда, жаңбыр сіркіреп тұр екен.
- Керемет, – деді Әмина күбірлеп.
Қолшатырын сөмкесінен іздеп көріп еді, үйде ұмытып кеткенін есіне түсірді. Үйге дейін жиырма минуттай жаяу жүру керек. Таксиге ақша жеткілікті еді, бірақ ол жаяу кеткенді жөн көрді.
Қала көшелері кешкі уақытта әдеттегідей адамдарға толы. Біреу асығып барады, біреу телефонмен сөйлесіп келеді, біреу баласын жетектеп алған. Әмина олардың арасынан өтіп бара жатып, өзін ешкім байқамайтындай сезінді.
Бұрын оған мұндай сезім ұнамайтын.
Қазір ұнамайды.
Ол үйіне апаратын қысқа жолдың орнына ескі саябаққа қарай бұрылды. Бұл жерге соңғы рет бірнеше жыл бұрын келген. Саябақ өзгермепті. Ортасында баяғы темір орындықтар тұр. Фонтанның суы тоқтатылған. Ағаштардың арасынан әлсіз шамдар көрінеді.
Әмина бір орындыққа отырды. Күртесінің жеңін түзеп, айналасына қарады. Бір кезде мұнда әкесі екеуі жиі келетін. Әкесі жұмыстан шаршап келсе де, жексенбі сайын:
- Жүр, саябаққа барып қайтайық, – дейтін.
Әмина ол кезде он бір жаста болатын. Оған саябақ қызық емес еді. Әкесінің қолынан ұстап тұру, балмұздақ жеу, орындықта отыру – бәрі кәдімгі нәрсе сияқты көрінетін.
Бір күні әкесі:
- Өскенде менімен бірге осылай жүрмейсің, – деген.
- Неге?
- Сенің өз достарың, өз жұмысың болады.
Әмина күліп:
- Мен бәрібір сізбен жүремін.
Әкесі де жымиып:
- Уәде ме?
- Уәде.
Әмина сол сөзді есіне түсіріп, еріксіз жымиып қойды. Әкесіне деген сағынышы оттай жанып жатқандай болды.
Содан бері жеті жыл өтті. Әкесі үш жыл бұрын қайтыс болды.
Ауруханаға соңғы рет барған күні Әмина онымен дұрыс сөйлесе алмады. Сабақтан кейін баруы керек еді. Бірақ достары туған күнге шақырды.
“Ертең барамын”, – деп ойлады.
Ертеңгі күні әкесі болмай қалды. Әмина осыны ешкімге айта алмады. Өзіне де мойындамауға тырысты.
Саябақтың арғы жағынан бір баланың күлкісі естілді. Әмина басын көтеріп қарады.
Он екі-он үш жастағы бала әкесімен бірге жаңбырдың астында жүгіріп бара жатыр екен. Әкесі баласының басына күртесін жауып алған.
- Тезірек! Су болып қаласың! – деді ол күліп.
- Күте тұр!
Олар алыстап кетті. Әмина көзін тайдырды. Кенет оның телефоны шырылдады.
Телефонын алып қараса, анасы хабарласып жатыр.
- Иә?
- Қайдасың?
- Жолдамын.
- Қай жолмен қайтып бара жатырсың?
Әмина біраз үнсіз қалды.
- Саябақтамын.
Телефонның ар жағынан анасының күрсінгені естілді.
- Неге ол жаққа бардың?
- Білмеймін.
- Жаңбыр жауып тұр ғой. Үйге кел.
- Қазір барамын.
- Әмина…
- Иә?
- Сен әкеңді сағынсаң, маған айта аласың.
Қыздың тамағына бір нәрсе тығылып қалғандай болды.
- Мен сағынбаймын, – деді ол.
Анасы үндемеді.
- Жарайды, – деді біраздан кейін. – Келгенде сөйлесерміз.
Қоңырау аяқталды.
Әмина телефонды тізесіне қойып, біраз отырды. Сосын алғаш рет өзіне шындықты айтты.
“Мен сағындым”.
Әкесін ғана емес.
Сол саябаққа әкесінің қолынан ұстап келген кішкентай қызды да сағынды. Әкесі бар болған уақытты сағынды. Өзін ештеңеден қорықпайтын, ертең бәрі жақсы болатынына сенімді кезін сағынды.
Бірер уақыттан кейін ол орнынан тұрып, үйге қайтатын жолға бет алды. Келе жатып, дүкенге кірді. Сөрелердің арасынан әкесінің жақсы көретін кәмпитін көріп қалды. Бір сәт ойланып тұрды да, бір қорабын алды.
Үйге кіргенде анасы асүйде отыр екен. Үстел үстінде екі тәрелке тамақ тұр.
- Тоңып қалдың ба? – деді анасы.
Әмина басын изеді.
- Аздап.
Анасы орнынан тұрып, оның күртесін алды.
- Неге қолшатыр алмай шықтың?
- Ұмытып кетіппін.
- Соңғы кезде бәрін ұмытып жүрсің.
Екеуі де бірнеше минут үндемей отырды. Кейін Әмина қолындағы кәмпитті үстелге қойды.
- Анашым…
- Иә.
- Әкем осыны жақсы көретін еді ғой?
Анасы кәмпитке қарады.
- Иә.
- Мен оны қатты сағындым. Бүгін саябақта отырып, оның айтқан сөздерін есіме алып, біраз көңілім жылыды.
Анасы ештеңе демеді. Тек қызының жанына келіп отырды. Әмина басын анасының иығына қойды. Үш жыл ішінде алғаш рет.
- Мен ауруханаға соңғы күні бармағаным үшін өзімді әлі кінәлі сезінемін, – деді ол.
Анасы оның шашынан сипады.
- Әкең сені соңғы рет көргенде сенің сол күні қайда болғаныңды емес, өзіңді жақсы көретінін ойлады.
- Бірақ менің баруым керек еді.
- Иә, баруың керек еді. Бірақ сен ол кезде ертең тағы мүмкіндік болады деп ойладың. Оны ешкім сенен кінә көрмейді.
Әмина көз жасын сүртті.
- Сен де ме?
- Әрине.
Ас үйдегі сағаттың тықылы естіліп тұрды.
Терезенің сыртында жаңбыр әлі жауып тұр. Біраздан кейін анасы орнынан тұрып, шай қойды.
- Кәмпитті ашайық па?
Әмина күлімсіреп:
- Ашайық.
Олар екеуі кәмпит жеп отырып, әкесі туралы көп нәрсе айтты.
Оның әзілдерін.
Әдеттерін.
Үйде жоғалып кететін шұлықтарын.
Таңертең кофесін тым ыстық қылып ішетінін.
Жексенбі сайын саябаққа барғысы келетінін.
Әмина сол күні бір нәрсені түсінді.
Адам қайтыс болғаннан кейін оның дауысы, жүрісі, күнделікті әдеттері біртіндеп естен кетуі мүмкін. Бірақ бірге өткізген қарапайым сәттер жоғалмайды.
Олар адамның ішінде қала береді.
Түнде Әмина бөлмесіне кіріп, терезені ашты.
Жаңбыр тоқтаған.
Аулада жапырақтар жылтырап жатыр.
Ол телефондағы әкесінің ескі суретін ашты. Бұрын ол суретке қараған сайын жүрегі ауыратын. Бұл жолы ол өзін жинақтады.
- Уәдемді ұмытқан жоқпын, әке, – деді ақырын.
Саябаққа енді әкесімен бара алмайтын. Енді анасы екеуі барып, бір-біріне жұбаныш болады. Тіпті бір күні өз баласын да сол саябаққа ертіп апарар. Сол кезде баласының қолын жібермей ұстап жүрер. Өйткені кейбір сәттердің қайта келмейтінін адам тым кеш түсінеді.
Әмина терезені жапты. Бөлме іші жылы еді. Ал сыртта түн баяу ғана өтіп бара жатты.
