«ЕРТЕГІ – БАЛАНЫҢ ҚИЯЛЫМЕН ТӘРБИЕСІНІҢ АЛТЫН КӨПІРІ»
Мектепке дейінгі тәрбие мен бастауыш білім беру жүйесінде ертегінің алатын орны ерекше. Ертегі – халық даналығының, рухани құндылықтарының, ұлттық тәрбиенің қайнар көзі. Ұлы ойшыл Абай Құнанбайұлы «Адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озады» деп көрсеткендей, бала бойындағы осы қасиеттердің қалыптасуына ертегінің ықпалы зор.
Ертегі – баланың тілін дамытатын, ой-өрісін кеңейтетін, қиялын самғатып, шығармашылық қабілетін арттыратын ғажайып құрал. Әсіресе мектеп жасына дейінгі кезеңде бала қоршаған ортаны ертегі арқылы танып, жақсылық пен жамандықты, адалдық пен арамдықты ажырата бастайды. Бұл – тұлғалық қалыптасудың алғашқы баспалдағы.
Қазақ халқының бай ауыз әдебиеті қорында «Алдар көсе», «Ер Төстік», «Жыл басына таласқан хайуанаттар» секілді көптеген тағылымдық ертегілер бар. Мысалы, Алдар көсе бейнесі арқылы балалар тапқырлық пен әділдікті үйренсе, Ер Төстік ертегісі батылдық пен төзімділікке баулиды. Мұндай шығармалар баланың ұлттық болмысын қалыптастырып, ата-баба мұрасын құрметтеуге тәрбиелейді.
Тәрбиеші үшін ертегі – тек оқу материалы емес, ол – тәрбиелік әдіс. Ертегіні мәнерлеп оқу, сахналау, сурет салдыру, рөлге бөліп ойнату арқылы балалардың коммуникативтік дағдыларын дамытуға болады. Сонымен қатар, ертегі мазмұнын талқылау арқылы баланың сыни ойлау қабілеті жетіледі. «Егер сен кейіпкердің орнында болсаң, не істер едің?» деген сұрақтар баланы ойлануға, өз пікірін ашық айтуға жетелейді.
Қазіргі заманда цифрлық технологиялар дамығанымен, тірі сөздің, тәрбиешінің жылы үнінің орнын ешбір құрал баса алмайды. Ертегіні жүрекпен жеткізу – баланың жүрегіне жол табудың кілті. Бұл тұрғыда Ыбырай Алтынсариннің балалар әдебиетін дамытудағы еңбегі ерекше. Ол да жас ұрпақты тәрбиелеуде көркем шығарманың маңызын жоғары бағалаған.
Ертегі – ұлттық кодтың бір бөлшегі. Балаға ертегі айту арқылы біз тек уақыт өткізбейміз, біз болашақ азаматтың рухани негізін қалаймыз. Әр тәрбиеші ертегіні күнделікті жұмысының ажырамас бөлігіне айналдырса, ұлт тәрбиесінің тұғыры биіктей түсері анық.
Қорытындылай келе, ертегі – тәрбие құралы, тіл дамыту әдісі, ұлттық құндылықтар мектебі. Ертегімен сусындап өскен бала – мейірімді, ойлы, қиялы ұшқыр, рухани бай тұлға болып қалыптасады. Сондықтан ертегіні оқу емес, оны сезіну, бірге өмір сүру – тәрбиешінің басты міндеті.
