Жархынова Ақмарал Жархынқызы – “Ай-Тұмар” жеке меншік бөбекжай балабақшасы.
Тәрбиеші
“ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ ҚАСАҢ ҚАҒИДАЛАР”
Тәрбие – адам өмірінің ең маңызды тұғырнамасы. Алайда, қазіргі білім беру мен тәрбие үдерісінде әлі күнге дейін өзектілігін жоғалтпаған, бірақ бала дамуына қайшы келетін қасаң қағидалар бар. Мұндай қағидалар кейде тәрбиенің тиімділігін төмендетіп, баланың еркін ойлауына, жеке тұлға ретінде қалыптасуына кедергі келтіруі мүмкін.
1. «Бала – тыңдаушы, мұғалім – төреші»
Көп жағдайда балаға дайын білім беріліп, ол тек тыңдаушы рөлінде қалып қояды. Ал мұғалім мен ата-ана көбінесе сөзсіз ақиқаттың иесі ретінде қабылданады. Бұл тәсіл баланы өз ойын еркін білдіруден шектейді. Бүгінде тәрбиенің негізгі қағидасы – баланы тек тыңдаушы емес, ойшыл, талдаушы, зерттеуші етіп тәрбиелеу болу керек.
2. «Үлкеннің айтқаны – заң»
Қазақ халқы ежелден үлкенді сыйлауды дәріптеген. Бірақ бұл қағиданы «үлкеннің сөзіне қарсы келуге болмайды» деген догмаға айналдыру – бала дамуына кері әсер етеді. Қазіргі заманда кез келген жастағы адамның өз ойы, пікірі болуы заңды. Сондықтан балаға өз көзқарасын білдіруге мүмкіндік беру – оның болашақта сенімді әрі жауапты азамат болып қалыптасуына ықпал етеді.
3. «Қатал тәртіп – тәрбие негізі»
Көп ата-ана мен педагогтар тәрбиеде қатаңдық керек деп ойлайды. Иә, тәртіптің болғаны дұрыс, бірақ тым қатал ережелер баланың еркіндігі мен шығармашылық қабілетін шектейді. Бала белгілі бір шеңберде ғана ойлайтын, бастамашылдықтан қорқатын, өзіне сенімсіз адам болып өсуі мүмкін.
4. «Қателік – әлсіздік»
Балалар көбіне қателіктері үшін жазаланады немесе сөгіс естиді. Бірақ қателесу – кез келген дамудың ажырамас бөлігі. Қателік арқылы бала тәжірибе жинайды, жетіледі, өсуге ұмтылады. Оны ұялтпай, жазаламай, керісінше, қателіктерден сабақ алуға үйрету – тәрбиенің маңызды қағидаты болуға тиіс.
5. «Баланың жетістігі – ата-ана мен мұғалімнің беделі»
Кейбір ата-аналар мен ұстаздар баланың табысын өздерінің мәртебесімен байланыстырады. Мұндай жағдайда бала өз қалауын емес, ата-ана мен қоғамның талабын орындауға мәжбүр болады. Бұл оның жеке қызығушылықтарын басып, өзіне деген сенімін әлсіретеді.
Тәрбие – бұл қатып қалған қағидалар жиынтығы емес, ол заманмен бірге өзгеріп, дамып отыруы керек. Баланы құрметтеу, оның жеке пікірін ескеру, қателіктерін түсіністікпен қабылдау – жаңашыл тәрбиенің негізгі ұстанымдары. Ең бастысы, әрбір бала – қайталанбас тұлға, және оны бір қалыпқа салу мүмкін емес. Сондықтан тәрбиеде ең маңыздысы – мейірім, сенім және еркіндік.
